صدای نوین تئاتر کوردی “چریکه ی چیای هالوز”
صدای نوین تئاتر کوردی “چریکه ی چیای هالوز”
صدای نوین تئاتر کوردی
“چریکه ی چیای هالوز”
ادبیات شفاهی در کوردستان هیچ وقت دستخوش دگرگونی بنیانی و یک باره با تغییرات ساختار حکومتی و عقیدتی نبوده ونیست و هیچ گاه از مردم جدا نشده بلکه همیشه با مردم به پیش آمده و همگام با فرهنگ مردم مدرنیته شده و به روزرسانی شده است .
همزمان با ورود مدرنیته وتغییر سطح فرهنگی و پیشرفت مدنی کوردستان فرهنگ وهنر خصوصا” ادبیات شفاهی هیچ گاه از مردم فاصله نگرفت و همیشه بامردم بوده است .
دلیل اصلی این به روز رسانی وماندگاری ادبیات شفاهی بامردم در کوردستان وجود تفسیر درست روشنفکران وعالمان مردمی از معنای درست مدرنیته وپیشرفت بوده وهست .
با آنکه همیشه و همه زمانها کوردستان دستخوش تحولات ساختار سیاسی و نظامی و جغرافیایی بوده اما هیچ گاه ادبیات و فرهنگ تاثیر چندان عمیق وبنیادی نگرفته و تاثیر این تحولات در ادبیات شفایی کم رنگ است .
ادبیات شفاهی کوردی سرشار از ساختار دارماتیکی ونمایشی گونه ی است که ادبیات شفاهی کوردستان را از دیگر ملل متمایز می سازد و بنیان آنهای قوی ومحکم ساختاری آن را هر روز محکمتر می سازد .
حتی در این زمان که انواع وسایل شنیداری ودیداری ومجازی با سرعتی سرسام آوری در اجتماع رخنه می کند ادبیاش شفاهی ما نیز به شکل جدیدتری بروز می کند و ماندگاری خود را حفظ می کند .
اجرای نمایش ” چریکه چیای هالوز ” از جمله این شاخص های فرهنگی وهنری است .
بختیار پنجه ایی نویسنده وکارگردان این نمایش با بهره گیری از این ادبیات و تفسیر درست از معنای مدرنیته ادبیات نمایشی و ارتباط آن با ادبیات شفاهی و پیوند هنر وفرهنگ ملی ، دست به خلق اینچنین اثری می زند . که در تاریخ تئاتر کوردی ماندگاری خواهد داشت و برگی از آن را به خود اختصاص می دهد .
بیت ” سیده وان” به عنوان بخشی از فرهنگ شفاهیی کوردستان همیشه دست مایه هنرمندان نمایش بوده است .
خصوصا در مهاباد که یکی از خاستگاهها ومهد ادبیات شفاهی است .
بیت سیدوان در سالهای دهه شصت نیز توسط محمد کریمی باز نویسی و توسط هنرمند مناف ایرانپناه به صحنه رفت .
و اینک نیز بختیار پنجه ایی با بهره گیری از این نشانه و معرفت فرهنگی ادبیات شفاهی کوردستان در قالب نو و به روز رسانی شده “چریکه چیای هالوز” را خلق کرده است .
سیده وان نگاهی عمیق و ابزاری در فرهنگ عامه برای تجسم ودریافت مردم کورد از جهان پیرامون خود است و می کوشد در قالبی داستانی تا رابطی فلسفی انسانی کورد را با جهان پیرامونش تعریف کند .
پنجه ایی به خوبی از تاثیر این ادبیات در هنرهای نمایشی آگاه است .
و با بهره گیری از عصر نوین و تغییر وتحولات منطقه ایی برای انتقال دانش وهنر و سنت ها و فرهنگ و جهان بینی وایدلوژی و مکتب به نسل جدید بهره بگیرد .
کارگردان با توجه به غنای زیاد ادبیات شفاهی وبهره گیری درست از داستان آن در یک قالب نوین و عصر حاضرو با بهره گیری از ساختار درست نمایشی در یک اجرا و فراز وفرود های ادبیات نمایشی و ریتم وحرکت و فرم وسبک وسیاق درست اجرایی ،آن چنان که تاثیرات عمیق آن را درتماشاگر از ابتدا تا انتها ببینیم .
بختیار به خوبی از این تقدس و بزرگی ادبیات شفاهی مردمی استفاده کرد و با چند دیالوگ کوتاه در مورد سرآغاز بهار و شروع سال نو و رستاخیز طبیعت و زندگی مجدد متناسب با جهان بینی مردمی تاکید فراوانی کرد و قدرت مطلقه جاری زندگی حتی پس از مرگ قدر قدرت ترین انسان ها را به تصویر کشید و با ذهنیت مخاطبین خود به چالش کشید .
ادبیات شفاهی کوردی از زندگی مردم غیر قابل تفکیک وعنصر جدا ناپذیری است که باعث می شود آثاری چون چریکه چیای هالوز نیز ماندگار شوند .
و از آثار هنری گردد که آیین ها و سنت ها و علایق ملتی را برای نسل های بعدی باز گو کند
نمایش چریکه چیایی هالوز اجرایی بی نظیر برگرفته از اثری بیاد ماندنی و هرگز فراموش نشندنی سیده وان از شاهکارهای ادبی برگرفته از هویت ملی و سنتی مردم کورد بوده است .
سیده وان یکی از منابع اقتباسی برای اجرای یک اثر و شاهکار نمایشی است به شرطی که به مانند بختیار پنجه ایی بتوان خوانشی درست و اصوالی از آن داشته و اسطوره ها وهویت ملی را به درستی به کار بریم چرا که این دو رکن اساسی و جدای ناپذیر از هم هستند .
برای این هنرمند عزیز وهمه بازیگران و عوامل اجرایی چریکه چیای هالوز ارزوی سربلندی در دنیای عشق وامید را دارم و دست شان را به گرمی می فشارم . درود درود درود
عبدالرحمن عزیزی
30شهریور 1395