طراحی صحنه؛ کشف متن
طراحی صحنه؛ کشف متن
War & Peace Opera
Set Designer:George Tsypin
در یک نمایش، معمولا پردهها و صحنههای مختلفی وجود دارند که حالتهای عاطفی متنوعی را خلق میکنند. مثلا ممکن است در نمایشی حماسی، پردهای عاشقانه وجود داشته باشد یا در اثری رمانتیک رویدادی تراژیک، هنر طراح زمانی است که عامل تغییر را در کار خود مدنظر قرار دهد.
یک طرح منجمد و ایستا برای یک صحنه یکنواخت
(Monotone)
و کسالتبار مناسب است ولی احتیاجات یک نمایش چند پردهای با کش و قوس زیاد را پاسخ نمیدهد. طراحان کارکشته معمولا یک موتیف غالب را از متن میگیرند و آن را به شکل یک ایده بصری در صحنه اجرا میکنند.
بعد براساس تغییرات صحنه و تنوع پردهها در همان موتیف اصلی تغییراتی ایجاد میکنند.
برای مثال، جرج تسپین (George Tsypin) معمار و طراح صحنه دانشآموخته دانشگاه مسکو،
در اجرایی از اپرای جنگ و صلح
(جنگ و صلح ساخته سرگئی پروکفیف بر اساس رمان تولستوی است که در سال 2000 به کارگردانی آندره کونچالوفسکی در نیویورک به روی صحنه رفت.)
یک ایده را از متن تولستوی گرفت و آن را عینا در طراحی صحنهاش به کار برد.
این ایده استفاده از کلمه صلح در زبان روسی بود که به معنای زمین نیز است.
او صحنه را به شکل یک برآمدگی کروی طراحی کرد که کره زمین را در ذهن تداعی میکرد و در مقابلش فضای زیادی را به آسمان اختصاص داد که به آرمانهای جاهطلبانه انسانها اشاره داشت.
در پردههای مختلف این نمایش تنها تغییراتی در رنگ و نور صحنه به وجود میآمد و ساختار اصلی طرح که همان کروی بودن صحنه بود، تغییری نمیکرد.
تصویر
ــــــــــــــــــــ
منبع: طراحی صحنه، مهدی ارجمند، نشر قطره، 1382.
منبع تصاویر:
طراحی صحنه؛ کشف متن 2
شرح صحنهای که نویسنده در ابتدای هر پرده توصیف میکند، کلیدی است برای برانگیختن قوه خیال.
شما میتوانید فهرستی از اشیاء و لوازم صحنه، مکان رویداد و وضعیت زمانی داستان را در این شرح کوتاه پیدا کنید.
ولی هیچ نویسندهای قادر نیست تمام جزئیات را شرح دهد و آنها که نخبهتر هستند اصولا این کار را انجام نمیدهند.
متنی که برای اجرا نوشته شده نقاط خالی زیادی دارد که تنها در اجرا (Performance) باید پر شود.
به این شرح صحنه از نمایش عروسی خون (Blood Wedding) توجه کنید:
اتاقی به رنگ گل بهی،
با ظروف مسین و دستهگلهای ساده بدون ظرافت.
در وسط، یک میز رومیزیدار گذاشتهاند.
صبح است.
زن در یک طرف اتاق مشغول بافتن چیزی است
و در طرف دیگر مادرزن، بچه را به بغل گرفته تکانش میدهد که بخوابد.
شما نمیدانید ظروف مسین در کجا قرار دارند.
آیا روی میز هستند یا جایی دیگر.
از مشخصات گلهای ساده بدون ظرافت نیز حرفی به میان نیامده.
راستی آنها چه رنگی هستند؟ سفید؟ قرمز؟ زرد؟
رومیزی دارای چه طرحی است؟
جنس و رنگ آن چگونه است؟
آیا گلدار است یا ساده؟
جنس آن از کتان و پارچه است یا کنف و حصیر؟
از کجا بفهمیم که صبح است.
آیا پنجرههایی در اتاق وجود دارند؟
این پنجرهها کجا هستند؟
چرا نویسنده اشارهای به در و پنجرهها نکرده است.
آیا میتوان بدون ترسیم آنها نشان داد که این صحنه در صبح میگذرد.
با نور خورشید چگونه بازی کنیم و آن را از چه زاویهای به صحنه بتابانیم؟
تصویر
ــــــــــــــــــــ
منبع: طراحی صحنه، مهدی ارجمند، نشر قطره، 1382. منبع تصاویر:
طراحی صحنه؛ کشف متن 3
از میان کلمات نمایشنامه میتوان بخش مهمی از خصوصیات شخصیتها را شناخت و آن را در صحنه منعکس ساخت.
اگر با یک کارگردان واقعگرا کار کنید شاید از شما میخواهد کوچههای ونیز را طراحی کنید با چشماندازی از بندر و ساختمانهای آجری قدیمی که رطوبت زیاد، نمای بیرونی آنها را از شکل و قیافه انداخته است؛
ولی این احتمال نیز وجود دارد که آدمی با ذهنی آزاد به تورتان بخورد
. در این صورت، میتوانید ایدههایی را که از دل متن بیرون کشیدهاید، با او در میان گذارید.
نمونهاش کار یان بی براون (Yan Bee Brown) که در سال 1998 در تگ تئاتر (Tag Theatre) به روی صحنه رفت.
او نمایش اتللو را به دو عنصر آب و صخره تجزیه کرد که هر کدام به یکی از عناصر وجودی دو شخصیت اصلی دزدمونا و اتللو اشاره میکردند.
این دو عنصر در عین حال نماد عشق و قدرت نیز بودند که جزء مضامین اصلی نمایش نیز است.
صخره و آب در حالت عادی در طبیعت یافت میشوند ولی اگر بخواهیم از آنها در طراحی خانه اتللو استفاده کنیم، چه باید کرد؟
پیشنهاد او ساخت دو آکواریوم بلند بود که تا یک متر آن پر از قطعات سنگ خارا باشد.
در این آکواریومها هیچگونه ماهی وجود نداشت، فقط سنگ و آب.
ــــــــــــــــــــ
منبع: طراحی صحنه، مهدی ارجمند، نشر قطره،